[EROTYK] Maja (Maria) Berezowska (Baranowicze 1898 - 1978 Warszawa) - XX wiek - „Bachus & Ariadna”, Ołówek & Akwarela na Papierze (Mitologia, Akt, Erotyka, Dionizos) - Kolekcja Andrzej Czernik Herbu Orwał/Orwat.

Maja (Maria) Berezowska (Baranowicze 1898 – 1978 Warszawa) - XX wiek - „Bachus & Ariadna”, z kolekcji Andrzeja Czernika herbu Orwał/Orwat.
Akwarela na Papierze,
14cm x 21cm
Kompozycja pionowa, wykonana na prostokątnym arkuszu jasnego papieru. W centrum przedstawiono nagiego, smukłego młodzieńca stojącego niemal frontalnie, z ciężarem ciała przeniesionym na jedną nogę. Jego sylwetka jest wydłużona, tors wąski, a głowa lekko odchylona do tyłu. Powieki pozostają przymknięte, usta są delikatnie rozchylone, co nadaje twarzy wyraz sennego uniesienia lub ekstatycznego zamyślenia. Lewa ręka wspiera się na biodrze, natomiast prawa opada swobodnie, z szeroko rozstawionymi palcami. Biodra postaci otacza cienka gałąź winorośli z zielonymi liśćmi oraz niewielkimi, fioletowymi gronami.
Nad mężczyzną unosi się znacznie większa, naga postać kobieca. Kobieta została ukazana w silnym skłonie, niemal poziomo, jak gdyby spływała z górnej części kompozycji. Jej twarz o przymkniętych oczach zbliża się do głowy młodzieńca, a jedna z rąk opada ku jego ramieniu. Jasne, kręcone włosy zaznaczono żółtymi i złocistymi plamami. Wokół pleców oraz bioder kobiety rozwija się szeroka, lekka draperia malowana przejrzystymi tonami fioletu, różu i czerwieni. Jej falujący kontur tworzy w górnej partii pracy miękki, niemal obłoczny kształt.
Postacie modelowane są cienką, niekiedy wielokrotnie powtarzaną linią ołówka oraz bardzo rozrzedzoną akwarelą. Cieliste partie utrzymano w bladym różu, ochrze i szarości, z mocniejszymi akcentami czerwieni na ustach i policzkach. Najbardziej intensywne barwy skupiają się w draperii Ariadny, jej włosach oraz w girlandzie winnej oplatającej biodra Bachusa. Tło pozostawiono niemal całkowicie niezamalowane. Widoczne są w nim bardzo delikatne, częściowo zatarte linie pomocnicze oraz szkicowe, nieukończone zarysy w dolnej części arkusza. Duży udział niezapełnionej powierzchni papieru wzmacnia wrażenie lekkości i zawieszenia figur w nieokreślonej przestrzeni.
W prawym dolnym narożniku znajduje się odręczny napis wykonany brązową farbą: „Bachus i Ariadna”. Nad nim widnieje znak złożony z połączonych symboli odpowiadających oznaczeniom pierwiastka kobiecego i męskiego, Wenus i Marsa.
Przedstawienie wyróżnia się swobodnym, linearnym sposobem budowania ciała. Artystka rezygnuje z anatomicznego realizmu na rzecz wydłużenia proporcji, płynności konturu i teatralnej ekspresji gestu. Bachus jest smukły, młodzieńczy i niemal androgyniczny, natomiast Ariadna przyjmuje postać monumentalną, lecz lekką, unoszącą się nad nim jak personifikacja snu, pożądania albo natchnienia. Zróżnicowanie skali nie wynika z perspektywy przestrzennej, lecz służy podkreśleniu emocjonalnej relacji między bohaterami. Kompozycję organizuje ruch opadający: od rozwianej draperii, poprzez twarz i ramię Ariadny, ku głowie i stojącej sylwetce Bachusa.
Lekkość kreski, dekoracyjna deformacja, subtelna erotyka, wyraźne zainteresowanie gestem oraz humorystyczno-zmysłowe potraktowanie mitu należą do najbardziej rozpoznawalnych cech twórczości Berezowskiej. Praca ma charakter bliski studium kostiumowemu lub projektowi scenicznej apoteozy: postacie nie znajdują się w pejzażu antycznym, lecz istnieją w umownej przestrzeni spektaklu. Cienkie warstwy koloru nie przykrywają rysunku, dzięki czemu widoczny pozostaje proces poszukiwania właściwego ułożenia kończyn i draperii. Szkicowość nie oznacza tu przypadkowości; jest środkiem pozwalającym zachować żywość ruchu i bezpośredniość pierwszego pomysłu.
Temat odwołuje się do mitu o Ariadnie, córce króla Minosa, która pomogła Tezeuszowi wydostać się z kreteńskiego labiryntu, po czym została przez niego porzucona na wyspie Naksos. Odnalazł ją Dionizos, w tradycji rzymskiej nazywany Bachusem, bóg wina, płodności, wegetacji, ekstazy i teatru. Ariadna została jego małżonką, a jej korona miała zostać przeniesiona na niebo jako gwiazdozbiór Korony Północnej. W omawianym przedstawieniu nie ukazano narracyjnego momentu spotkania, lecz symboliczną i erotyczną jedność dwojga bohaterów. Winorośl identyfikuje młodzieńca jako Bachusa, natomiast połączone znaki Wenus i Marsa mogą dodatkowo podkreślać zespolenie pierwiastków kobiecego i męskiego.
Maja Berezowska była polską malarką, rysowniczką, karykaturzystką i scenografką, należącą do najwybitniejszych przedstawicielek polskiego rysunku satyrycznego XX wieku. Kształciła się artystycznie między innymi w Petersburgu i Krakowie. Tworzyła dla prasy, projektowała kostiumy oraz scenografie teatralne, a szczególne miejsce w jej dorobku zajmowały akty i sceny miłosne, ujmowane z elegancją, dowcipem i wyraźną afirmacją cielesności. W latach trzydziestych przebywała w Paryżu, gdzie publikowała satyry polityczne. Podczas okupacji została aresztowana przez Gestapo i osadzona między innymi na Pawiaku oraz w obozie Ravensbrück. Po wojnie powróciła do działalności artystycznej, współpracując z prasą i teatrami. Jej twórczość łączyła finezję secesyjnej linii, doświadczenie karykaturzystki i scenograficzne wyczucie gestu z indywidualnym, odważnym spojrzeniem na erotykę oraz relacje między kobietą i mężczyzną. Podstawowe informacje biograficzne podaje Culture.pl – Maja Berezowska.