Antoni Oleszczyński (1794-1879) Medalion Zygmunta II Augusta (awers), Poznań ok 1865 r.

Kompozycja przedstawia okrągły medalion ujęty centralnie na jasnym tle papieru. W jego wnętrzu znajduje się profilowe popiersie mężczyzny zwróconego w prawo, o wyraźnie zarysowanych rysach twarzy. Postać ubrana jest w strój stylizowany na antyczny z drapowanym płaszczem, na głowie ma koronę królewską. Medalion otacza szeroki otok z łacińską inskrypcją biegnącą wokół portretu: "Zygmunt August król Polski”. Zewnętrzny otok zdobi motyw wieńca laurowego.

Staloryt.
Rozmiar 29, 5 x 24
Stan jak na zdjęciach
Prezentowany staloryt autorstwa Antoni Oleszczyński stanowi XIX-wieczną interpretację renesansowego medalionu królewskiego przedstawiającego Zygmunt II August. Oleszczyński, jeden z najwybitniejszych polskich rytowników epoki, specjalizował się w reprodukcjach dzieł o znaczeniu historycznym, przyczyniając się do popularyzacji ikonografii narodowej w dobie zaborów.
Pierwowzór medalionu powstał prawdopodobnie w połowie XVI wieku (ok. 1557 r.) i należał do reprezentacyjnych form upamiętnienia władcy, łączących funkcję propagandową z artystyczną. Na rewersie oryginału znajdowały się bogate przedstawienia heraldyczne – Orzeł Korony Królestwa Polskiego oraz herby dynastii i ziem Rzeczypospolitej – co podkreślało uniwersalistyczny charakter monarchii jagiellońskiej.
Graficzne reprodukcje takich medalionów pojawiały się w ważnych publikacjach XIX wieku, m.in. w monumentalnych wydawnictwach dokumentujących historię Polski i jej dziedzictwo numizmatyczne. Ryciny Oleszczyńskiego stanowią istotne ogniwo w tym procesie – łączą wysoką jakość warsztatową z naukową ambicją wiernego odtworzenia historycznego wzoru.
Obiekt ten wpisuje się w nurt XIX-wiecznego kolekcjonerstwa i zainteresowania przeszłością narodową, będąc jednocześnie przykładem znakomitej techniki stalorytniczej oraz świadectwem recepcji sztuki renesansu w epoce nowożytnej.
Antoni Oleszczyński był jednym z najwybitniejszych polskich rytowników i grafików XIX wieku, cenionym zarówno w kraju, jak i na emigracji. Urodził się w 1794 roku w Krasnymstawie, a zmarł w 1879 roku w Paryżu, gdzie spędził znaczną część swojego życia twórczego. Początki nauk artystycznych zdobywał w Warszawie, gdzie kształcił się w dziedzinie rysunku i grafiki. Wkrótce jednak wyjechał za granicę, kontynuując naukę w ośrodkach artystycznych Europy, przede wszystkim w Paryżu, który wówczas stanowił jedno z najważniejszych centrów sztuki graficznej. Tam doskonalił techniki rytownicze, szczególnie staloryt, osiągając wysoki poziom precyzji i wirtuozerii warsztatowej.
Oleszczyński zasłynął jako twórca licznych rycin reprodukcyjnych, portretów oraz przedstawień historycznych. W jego dorobku znajdują się wizerunki wybitnych postaci historycznych, sceny o charakterze patriotycznym oraz ilustracje do wydawnictw o tematyce narodowej. Szczególne miejsce zajmują prace dokumentujące dziedzictwo kulturowe Polski – w tym medaliony, portrety królewskie oraz ilustracje do publikacji historycznych i numizmatycznych. Artysta współpracował z czołowymi wydawcami i uczestniczył w realizacji prestiżowych projektów edytorskich, które miały na celu utrwalenie i popularyzację historii Polski w okresie zaborów. Jego ryciny cechuje wyjątkowa dbałość o detal, subtelne operowanie światłocieniem oraz wysoka kultura kompozycyjna.
Twórczość Oleszczyńskiego należy postrzegać nie tylko w kategoriach artystycznych, ale również jako ważny element działalności patriotycznej. W czasach, gdy Polska nie istniała jako państwo, jego prace przyczyniały się do podtrzymywania świadomości narodowej i popularyzacji ikonografii historycznej. Dzieła Antoniego Oleszczyńskiego znajdują się dziś w zbiorach muzealnych i bibliotecznych, stanowiąc istotne świadectwo rozwoju grafiki warsztatowej XIX wieku oraz dokumentację wizualną polskiego dziedzictwa kulturowego.